2560 ธุรกิจอาหารสู่ยุค Big Data และ IoT

11 ธันวาคม 2559

อุตสาหกรรมอาหารยังเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ของไทย ตามนโยบาลของรัฐบาลที่ต้องการให้อุตสาหกรรมสามารถเติบโตอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งจากยุทธศาสตร์ของรัฐบาลในการผลักดันภาคอาหารให้เป็น Food Hub หรือครัวไทยสู่ครัวโลก สะท้อนว่าอุตสาหกรรมอาหาร มีศักยภาพในการเติบโต และ SCB SME ถือว่าเป็นโอกาสอันดีของเอสเอ็มอีในการรู้จักเทรนด์ของอุตสาหกรรมอาหารเพื่อการต่อยอดของธุรกิจตนเอง ไม่ให้ตกยุค
 
ที่ผ่านมาอาหารเป็นหนึ่งในภาคธุรกิจ และอุตสาหกรรมที่เติบโตอย่างต่อเนื่อง เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ จากแต่ก่อนที่เราเคยไปจ่ายตลาด ซื้อของสด และวัตถุดิบมาประกอบอาหารที่บ้าน แต่ปัจจุบันพฤติกรรมดังกล่าวเปลี่ยนไปสู่การซื้ออาหารสำเร็จรูป การทานอาหารนอกบ้าน และการสั่งอาหารผ่านบริการเดลิเวอรี่ และบริการสั่งอาหารออนไลน์
 
แนวโน้มดังกล่าวเป็นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในการบริโภคอันเป็นผลจากระยะเวลา ความรีบเร่ง และความสะดวก ขณะที่อีกแง่หนึ่งนั้น อาหารได้ถูกพัฒนาไปสู่ทิศทางใหม่ ๆ ตามความต้องการที่เพิ่มขึ้นของผู้บริโภค อาทิเช่น แนวโน้มการเติบโตของอาหาร 5 ประเภท ได้แก่ อาหารเพื่อสุขภาพ อาหารสำเร็จรูป อาหารฮาลาล อาหารเสริม และอาหารเพื่อผู้สูงอายุ
 
อย่างไรก็ตามจากแนวโน้มการเติบโตของอย่างรวดเร็วของดิจิทัล ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในทุกภาคธุรกิจ ไม่เว้นแม้แต่ธุรกิจอาหาร การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วหรือที่เรียกว่า Disrupt กำลังท้าทายทุกภาคธุรกิจ และกำลังนำประเทศไทยไปสู่ Digital Economy โดยไม่สนว่าธุรกิจไทยมีความพร้อมหรือไม่
 
ทางรอดเพียงหนึ่งเดียวของทุกภาคธุรกิจไม่เว้นแม้แต่ธุรกิจอาหาร คือ การรู้ให้เท่าทันกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น และปรับตัวให้ทันกับความเปลี่ยนแปลงกับการเกิดขึ้นของธุรกิจหน้าใหม่ที่เป็นผลมาจากการใส่นวัตกรรมให้กับธุรกิจ
 
ภายใต้ความเปลี่ยนแปลงเข้าสู่ Digital Economy นั้นเป็นผลกระทบที่เป็นทั้งวิกฤต และโอกาสสำหรับผู้ประกอบการเอสเอ็มอี ซึ่งแน่นอนว่าวิกฤตจะเกิดขึ้นสำหรับผู้ที่ปรับตัวช้ากว่า ขณะที่ผู้ที่ปรับตัวได้อย่างรวดเร็วและเหมาะสมกับสถานการณ์จะเป็นผู้ที่คว้าโอกาสที่ดีที่สุด
 
ที่ผ่านมามีตัวอย่างมากมายจากนวัตกรรมที่นำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงระดับโลก ซึ่ง Uber หรือ Airbnb ก็เป็นตัวอย่างที่ดีของธุรกิจทีเกิดขึ้นจากนวัตกรรมและส่งผลกระทบอย่ารุนแรงต่อธุรกิจดั้งเดิมจนถึงขั้นล้มละลายเลยทีเดียว
 
ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสู่ดิจิทัล นั้น ทำให้ผู้ประกอบการต้องเปลี่ยนแปลงสู่ดิจิทัล หรือ Digital Transformation ซึ่งหัวใจที่สำคัญของการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอยู่ที่การใช้งานใช้งาน Big Data และการใช้งาน IoT  (Internet of Thing) หรือเซ็นเซอร์อัจฉริยะต่าง ๆ นั่นเอง
 
ธุรกิจอาหารก้าวสู่ดิจิทัล
การใช้ประโยชน์จาก Big Data คือหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยเพิ่มขีดความสามารถให้กับผู้ประกอบการ ตัวอย่างที่น่าสนใจ เช่น การวิเคราะห์ข้อมูลการใช้จ่ายของผู้บริโภคที่เก็บจากบัตรเครดิต หรือบัตรสมาชิกของร้านค้าปลีกต่าง ๆ ซึ่งภาคธุรกิจสามารถนำข้อมูลดังกล่าวนี้มาประมวลผลเพื่อวิเคราะห์หารูปแบบและพฤติกรรมการบริโภคของลูกค้าแต่ละกลุ่มหรือช่วงอายุได้
 
ข้อมูลดังกล่าวสามารถนำมาต่อยอดเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและความแตกต่างของสินค้าและบริการ เพื่อสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันได้อีกด้วย เช่น ข้อมูลการใช้จ่ายในบัตรเครดิตของลูกค้าทำให้ธุรกิจอาหารทราบว่าอาหารกล่องรสชาติใดขายดี ทำให้ผู้ประกอบการสามารถเลือกผลิตอาหารที่ขายดีมากกว่าชนิดอื่นได้ ขณะที่ข้อมูลชุดเดียวกัน ยังมีผลต่อห่วงโซ่การผลิต เช่น ผู้ผลิตถาดบรรจุอาหารสามารถเลือกผลิตถาดอาหารสำหรับอาหารที่ขายดีได้อีกด้วย
 
หากพิจารณาตลอดซัพพลายเชนนั้น ส่วนธุรกิจปลายน้ำ หรือหน้าร้านขายอาหารเป็นส่วนสำคัญที่สุด เนื่องจากมีความใกล้ชิดกับผู้บริโภค และมีโอกาสได้รับข้อมูลโดยตรง ซึ่งข้อมูลดังกล่าวสามารถนำมาวิเคราะห์หาข้อมูลเชิงลึกของผู้บริโภคและลูกค้าเพื่อต่อยอดร่วมกับการพัฒนาเทคโนโลยีต่าง ๆ เพื่อให้ได้สินค้า และบริการที่ตอบโจทย์ต่อความต้องการของตลาดได้ดียิ่งขึ้น
 
ปัจจุบันธุรกิจค้าปลีกหลายธุรกิจมีการปรับตัวเพื่อเก็บข้อมูลจากลูกค้า เช่น  Amazon, Tesco และ Wal-Mart หรือแม้แต่ในไทยอย่าง Big-C, Central Online และ Tops ต่างให้ความสำคัญกับการให้บริการหน้าร้านออนไลน์มากขึ้นกว่าในอดีต เนื่องจากการลงทุนนั้นต่ำกว่าการขยายสาขาค่อนข้างมาก อีกทั้งยังสามารถเก็บข้อมูลพื้นฐานต่าง ๆ ของผู้บริโภค เช่น อายุ รายได้และประเภทสินค้าอาหารที่สั่งบ่อย เป็นต้น
 
ศูนย์วิจัยธนาคารไทยพาณิชย์ หรือ SCB EIC ให้มุมมองที่น่าสนใจว่า ในอนาคตอาจเห็นการต่อยอดของเทคโนโลยีใหม่ ๆ เพื่อพัฒนาการให้บริการที่ดีขึ้น เช่น Hologram หรือ Augmented Reality (AR) ผ่านทางหน้าจออุปกรณ์ไม่ว่าจะเป็นโทรศัพท์มือถือ หรือ Virtualized screen ที่สามารถแสดงให้เห็นข้อมูลของสินค้าแบบ 3 มิติ
 
อีกเทคโนโลยีที่กำลังมีผลต่อธุรกิจอาหาร คือ การใช้ Machine Learning ในการเรียนรู้ และพยากรณ์ความต้องการของผู้บริโภค ตัวอย่างเช่น การพลิกโฉมธุรกิจอาหารในอนาคตของ Machine Learning ในครัวอย่าง Moley Robotics ที่สามารถทำอาหารได้ตามที่ผู้บริโภคต้องการผ่านทางหน้าจอประมวลผลที่แสดงให้เห็นถึงหน้าตาอาหาร และโภชนาการที่จะได้รับผ่านการอัพโหลดสูตรอาหาร วิธีการทำ หรือแม้แต่เรียนรู้การทำอาหารที่จำเพาะเจาะจงของผู้บริโภคแต่ละคนผ่านการลอกเลียนแบบพฤติกรรมการทำอาหารของผู้บริโภค
 
ส่งผลให้ผู้เล่นระดับกลางน้ำ เช่น ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ส่วนประกอบอาหารหรือเครื่องปรุงรสต่าง ๆ จำเป็นต้องปรับตัวโดยนำชิปข้อมูลที่สามารถสื่อสารกับปัญญาประดิษฐ์นี้ หรือกับอุปกรณ์ครัวอัจฉริยะอื่น ๆ ได้ มาวิจัยและพัฒนาบรรจุภัณฑ์อาหารให้มีความทันสมัยมากขึ้น
 
ยิ่งไปกว่านี้ ผู้บริโภคในปัจจุบันยังมีความใส่ใจในการเลือกรับประทานอาหาร และมีความรู้เกี่ยวกับอาหารมากขึ้น ส่งผลให้มีพฤติกรรมการบริโภคที่เหมาะสมกับตนเองมากขึ้นด้วย เช่น ผู้บริโภคที่แพ้อาหารบางประเภท ผู้สูงอายุที่ต้องการหลีกเลี่ยงอาหารไขมันสูง หรือผู้บริโภคที่ชื่นชอบอาหารออร์แกนิค เป็นต้น

ความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงต่อธุรกิจเพื่อช่วงชิงโอกาสในการทำธุรกิจเชิงรุกอย่างมีประสิทธิภาพ และหวังผลได้ ซึ่งการก้าวไปสู่ดิจิทัลนั้นจำเป็นต้องมีการลงทุนเพื่อยกระดับและปรับปรุงกระบวนการผลิตให้สอดคล้องตามไปด้วย โดยเฉพาะผู้ประกอบการต้นน้ำ และกลางน้ำ เช่น ผู้ผลิตผักออร์แกนิคจำเป็นต้องลงทุนเพื่อเชื่อมต่อการทำงานของระบบกำจัดสารเคมี อุปกรณ์ตรวจจับความชื้นของพื้นที่เพาะปลูก อุปกรณ์ตรวจวัดคุณภาพแร่ธาตุในดิน เครื่องหยอดเมล็ดผักหลากหลายชนิด หรือแม้แต่ระบบรดน้ำอัตโนมัติเข้าสู่ระบบการประมวลผลส่วนกลางที่สามารถคำนวณเวลาการปลูกผักออร์แกนิคหลากหลายชนิดให้ได้ผลผลิตสูงสุด ซึ่งการลงทุนเพื่อสร้างนวัตกรรมดังกล่าว เป็นการนำเซ็นเซอร์ หรือ IoT มาใช้อย่างมีประสิทธิภาพ
 
อย่างไรก็ตาม การก้าวสู่ Digital Economy ของอุตสาหกรรมอาหารนั้นจำเป็นต้องคำนึงถึงความสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยี และการผสมผสานระหว่างศิลปวัฒนธรรมกับอัตลักษณ์รสชาติอาหารไทยสู่สินค้าและบริการ  เนื่องจากอุตสาหกรรมอาหารนั้นมีความสลับซับซ้อนกว่าอุตสาหกรรมอื่น ดังนั้น ความคิดสร้างสรรค์ หรือนวัตกรรมย่อมไม่ได้หมายถึงแค่ตัวสินค้าเพียงอย่างเดียว แต่ยังหมายถึงรูปแบบการนำเสนอที่ทำให้เกิดประสบการณ์
ใหม่ ๆ ในการบริโภคอีกด้วย

#ลงทุนธุรกิจ #สินเชื่อธุรกิจ #ธุรกิจส่วนตัว #เปิดธุรกิจ #สัมมนาธุรกิจ #เอสเอ็มอี #SCBSME